Tết Nguyên Đán là gì? Nguồn gốc, ý nghĩa & những điều cần biết

Tết luôn gợi lên trong mỗi người Việt những cảm xúc rất riêng – là hương bánh chưng, là khoảnh khắc sum vầy và là khởi đầu cho một năm mới đầy hy vọng. Nhưng bạn đã thật sự hiểu Tết Nguyên Đán là gì, bắt nguồn từ đâu và mang ý nghĩa như thế nào trong đời sống văn hóa dân tộc? Bài viết dưới đây sẽ cùng bạn khám phá trọn vẹn những giá trị đặc biệt ẩn sau ngày lễ quan trọng nhất năm này.

>> Nội dung liên quan:

• Top Địa Điểm Bắn Pháo Hoa Tết Nguyên Đán 2026 ở Sài Gòn, Hà Nội, Đà Nẵng
• Phong tục ngày Tết cổ truyền Việt Nam (Bắc – Trung – Nam)

Tết nguyên đán là gì

Tết Nguyên Đán là ngày lễ truyền thống lớn nhất trong năm của người Việt Nam, đánh dấu thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới theo Âm lịch. Đây không chỉ là dịp bắt đầu một năm mới mà còn là khoảng thời gian thiêng liêng gắn liền với đoàn viên, sum họp và những giá trị văn hóa lâu đời.

Tên gọi “Nguyên Đán” có nguồn gốc từ Hán Việt, trong đó “Nguyên” nghĩa là sự khởi đầu, “Đán” nghĩa là buổi sớm. Hiểu một cách trọn vẹn, Tết Nguyên Đán chính là buổi sáng đầu tiên của năm mới, mở ra chu kỳ thời gian mới với nhiều hy vọng, may mắn và bình an.

Tết Nguyên Đán thường diễn ra vào khoảng cuối tháng 1 đến giữa tháng 2 dương lịch, tùy theo từng năm. Trong đời sống người Việt, Tết không đơn thuần là một kỳ nghỉ lễ mà còn là dịp để con cháu hướng về tổ tiên, tạm gác lại những bộn bề của năm cũ, làm mới tinh thần và gửi gắm ước nguyện cho một năm mới tốt đẹp hơn.

Ngày nay, dù xã hội hiện đại có nhiều thay đổi, Tết Nguyên Đán vẫn giữ vị trí đặc biệt, là biểu tượng văn hóa không thể thiếu trong tâm thức mỗi người Việt.

Nguồn gốc của ngày tết Nguyên Đán tại Việt Nam

Tết Nguyên Đán có lịch sử hình thành từ rất lâu đời, gắn liền với nền văn minh nông nghiệp lúa nước của người Á Đông. Theo các tài liệu cổ, Tết ra đời từ nhu cầu đánh dấu chu kỳ canh tác mới, khi con người kết thúc một vụ mùa và chuẩn bị bước sang năm mới với mong ước mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Ở Việt Nam, Tết Nguyên Đán được hình thành và phát triển qua hàng nghìn năm lịch sử, chịu ảnh hưởng nhất định từ văn hóa Trung Hoa nhưng đã được bản địa hóa để phù hợp với phong tục, tín ngưỡng và đời sống tinh thần của người Việt. Qua từng triều đại, Tết không ngừng được bồi đắp thêm các nghi lễ, phong tục mang đậm bản sắc dân tộc như thờ cúng tổ tiên, gói bánh chưng – bánh tét, lễ giao thừa.

Trải qua nhiều biến động của thời gian, Tết Nguyên Đán không chỉ là dấu mốc của năm mới theo âm lịch mà còn trở thành biểu tượng văn hóa – tinh thần, phản ánh rõ nét truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, đề cao gia đình và cộng đồng của người Việt Nam.

Ý nghĩa ngày tết nguyên đán 

Tết Nguyên Đán không chỉ là thời điểm khởi đầu năm mới mà còn mang trong mình nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc về tinh thần, văn hóa và đời sống xã hội của người Việt.

Trước hết, Tết là biểu tượng của sự đoàn viên và gắn kết gia đình. Dù đi xa đến đâu, những ngày đầu năm luôn là dịp để con cháu trở về sum họp, quây quần bên mâm cơm Tết, thăm hỏi và thể hiện lòng hiếu kính với ông bà, cha mẹ.

Bên cạnh đó, Tết Nguyên Đán còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Đây là khoảng thời gian để tưởng nhớ tổ tiên, dâng hương cầu mong một năm mới bình an, may mắn và thuận lợi. Những nghi lễ đầu năm thể hiện niềm tin vào sự giao hòa giữa con người với trời đất, âm dương.

Không chỉ vậy, Tết còn là giá trị văn hóa – xã hội bền vững, giúp gìn giữ phong tục truyền thống, nuôi dưỡng bản sắc dân tộc và tạo động lực tinh thần để mỗi người khởi đầu năm mới với niềm tin, hy vọng và những dự định tốt đẹp hơn.

Các phong tục truyền thống diễn ra vào tết nguyên đán

Tết Nguyên Đán không chỉ được cảm nhận qua không khí rộn ràng đầu năm mà còn được thể hiện rõ nét qua hệ thống phong tục truyền thống đã gắn bó với người Việt suốt nhiều thế hệ. Mỗi nghi lễ, mỗi thói quen ngày Tết đều mang trong mình những giá trị văn hóa, tâm linh và nhân văn sâu sắc.

1. Dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa đón Tết

Trước thềm năm mới, các gia đình thường tổng vệ sinh nhà cửa, sửa sang bàn thờ tổ tiên và trang trí không gian sống bằng hoa mai, hoa đào, cây quất, câu đối đỏ. Phong tục này mang ý nghĩa gột bỏ điều không may của năm cũ, tạo nên sự tươi mới và sẵn sàng đón vận khí tốt lành cho năm mới.

2. Cúng ông Công ông Táo (23 tháng Chạp)

Lễ cúng ông Công ông Táo là nghi thức mở đầu cho chuỗi hoạt động đón Tết. Theo quan niệm dân gian, Táo Quân sẽ về trời báo cáo mọi việc trong năm của gia đình. Mâm cúng thể hiện sự thành tâm, mong cầu Táo Quân phù hộ cho gia đạo êm ấm, công việc hanh thông trong năm mới.

3. Gói bánh chưng, bánh tét – hương vị của sự sum vầy

Gói bánh chưng, bánh tét không chỉ là hoạt động chuẩn bị món ăn truyền thống mà còn là dịp để các thành viên quây quần bên nhau. Hình ảnh nồi bánh đỏ lửa suốt đêm mang ý nghĩa gắn kết, nhắc nhớ về cội nguồn và tinh thần tri ân đất trời, tổ tiên.

4. Lễ tất niên và khoảnh khắc giao thừa thiêng liêng

Lễ cúng tất niên đánh dấu sự khép lại của một năm cũ với nhiều cung bậc cảm xúc. Đêm giao thừa được xem là thời khắc linh thiêng nhất, khi đất trời giao hòa. Người Việt thường làm lễ cúng trời đất, tổ tiên để tiễn năm cũ, đón năm mới với những ước nguyện tốt lành.

5. Xông đất – mở đầu may mắn cho năm mới

Người đầu tiên bước vào nhà trong năm mới được cho là sẽ mang theo vận khí cho cả năm. Vì vậy, nhiều gia đình rất coi trọng việc chọn người xông đất, thường là người hợp tuổi, tính tình vui vẻ, cuộc sống thuận lợi, với mong muốn một năm mới suôn sẻ, phát đạt.

6. Chúc Tết và mừng tuổi đầu năm

Chúc Tết là nét đẹp thể hiện sự kính trọng, yêu thương và gắn kết giữa các thế hệ. Những lời chúc tốt đẹp đầu năm cùng phong bao lì xì mang ý nghĩa trao gửi may mắn, sức khỏe và niềm vui, đặc biệt dành cho trẻ nhỏ và người cao tuổi.

7. Đi chùa đầu năm, cầu bình an

Đi chùa đầu năm là phong tục phổ biến, thể hiện mong ước về sức khỏe, bình an và thuận lợi trong công việc. Đây cũng là dịp để mỗi người tạm gác lại những lo toan, tìm kiếm sự thanh tịnh và cân bằng cho tâm hồn.

8. Hái lộc đầu xuân

Hái lộc tượng trưng cho việc mang tài lộc, phúc khí về nhà trong năm mới. Ngày nay, phong tục này được khuyến khích thực hiện một cách văn minh, ý nghĩa, thể hiện sự tôn trọng thiên nhiên và giá trị tâm linh.

9. Những kiêng kỵ trong ngày Tết

Người Việt tin rằng khởi đầu năm mới thuận lợi sẽ ảnh hưởng đến cả năm. Vì vậy, nhiều gia đình tránh cãi vã, làm vỡ đồ đạc, nói điều xui rủi hay quét nhà trong những ngày đầu năm, với mong muốn giữ trọn may mắn và bình an.

Tết nguyên đán cần lưu ý những gì

Để Tết Nguyên Đán diễn ra trọn vẹn, vui vẻ và an toàn, mỗi gia đình và cá nhân nên lưu ý một số điểm quan trọng sau:

• Sắp xếp công việc trước Tết hợp lý: Hoàn thành công việc sớm giúp giảm áp lực cuối năm, tạo tâm thế thoải mái để đón Tết và dành nhiều thời gian hơn cho gia đình.
• Ăn uống điều độ, giữ gìn sức khỏe: Các món ăn ngày Tết thường nhiều đạm, dầu mỡ và đường. Vì vậy, nên ăn uống cân bằng, hạn chế rượu bia, kết hợp nghỉ ngơi và vận động nhẹ để tránh mệt mỏi.
• Chi tiêu ngày Tết hợp lý: Lên kế hoạch mua sắm, biếu tặng phù hợp với khả năng tài chính giúp tránh lãng phí và giảm áp lực kinh tế sau Tết.
• Giữ gìn an toàn khi đi lại, du xuân: Khi di chuyển xa hoặc tham gia lễ hội, cần tuân thủ an toàn giao thông, bảo quản tài sản cá nhân và chủ động phòng tránh rủi ro.
• Giữ thái độ tích cực trong những ngày đầu năm: Hạn chế cãi vã, nói lời tiêu cực hay nóng giận. Sự vui vẻ, hòa nhã được tin rằng sẽ mang lại may mắn và khởi đầu thuận lợi cho cả năm.
• Tôn trọng phong tục, tập quán truyền thống: Thực hiện các nghi lễ và phong tục Tết một cách văn minh, phù hợp, vừa giữ gìn bản sắc văn hóa vừa tạo không khí ấm áp, ý nghĩa cho ngày đầu năm mới.

Tết Nguyên Đán 2026 rơi vào thời gian nào?

Tết Nguyên Đán 2026 là năm Bính Ngọ. Theo lịch âm – dương, mùng 1 Tết Nguyên Đán 2026 rơi vào Thứ Ba, ngày 17/02/2026 dương lịch. Đêm giao thừa sẽ diễn ra vào tối Thứ Hai, ngày 16/02/2026 (tức 30 tháng Chạp năm Ất Tỵ).

Như vậy, Tết Nguyên Đán 2026 diễn ra vào giữa tháng 2 dương lịch, là thời điểm thích hợp để các gia đình sắp xếp kế hoạch nghỉ ngơi, về quê sum họp hoặc du xuân đầu năm.

Lịch nghỉ tết nguyên đán 2026

Lịch nghỉ Tết Nguyên Đán 2026 đã được cơ quan chức năng công bố, theo đó người lao động trong khu vực nhà nước và công chức, viên chức sẽ được nghỉ dài ngày trong dịp Tết Bính Ngọ 2026.

Thời gian nghỉ Tết Nguyên Đán 2026 như sau:

• Từ Thứ Bảy, ngày 14/02/2026 (tức ngày 27 tháng Chạp Âm lịch) Đến Chủ nhật, ngày 22/02/2026 (tức mùng 6 Tết)

 =>  Tổng cộng nghỉ 9 ngày liên tục bao gồm cả ngày nghỉ chính thức và ngày nghỉ cuối tuần theo quy định. Trong đó, theo Bộ luật Lao động, người lao động sẽ được nghỉ 5 ngày chính thức (1 ngày trước Tết và 4 ngày sau Tết) và 4 ngày nghỉ cuối tuần cộng dồn tạo thành kỳ nghỉ dài như trên.

***Lưu ý: Đây là lịch nghỉ áp dụng cho công chức, viên chức và người lao động theo quy định Nhà nước; đối với doanh nghiệp và khu vực tư nhân, doanh nghiệp có thể điều chỉnh lịch nghỉ phù hợp nhưng không thấp hơn mức pháp luật quy định và phải thông báo trước ít nhất 30 ngày. 

Hy vọng qua những chia sẻ trên, bạn đã hiểu rõ hơn Tết Nguyên Đán là gì, cũng như nguồn gốc, ý nghĩa và những giá trị văn hóa sâu sắc gắn liền với ngày lễ quan trọng nhất của người Việt. Dù xã hội ngày càng hiện đại, Tết vẫn luôn là dịp thiêng liêng để sum vầy, gìn giữ truyền thống và khởi đầu một năm mới an lành, trọn vẹn.

Tổng hợp bởi:https://suckhoegiadinhviet.com/